વિશ્વ રાજકારણમાં ફરી એકવાર ગરમાવો આવ્યો છે. ઈરાનને લઈને કડક વલણ માટે જાણીતા અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ **Donald Trump**એ તાજેતરમાં આપેલી ધમકી બાદ ભારત પર ટ્રેડ ટેરિફ વધવાની ચર્ચા તેજ બની છે. ચર્ચા એવી છે કે જો કેટલીક શરતો ન માનવામાં આવે તો 50% નહીં પરંતુ 75% સુધી ટેરિફ લગાડવાની વાત સામે આવી શકે છે. આ સમાચારથી ભારતીય ઉદ્યોગ, નિકાસકારો અને શેરબજારમાં ચિંતા ફેલાઈ છે.
ઈરાન મુદ્દો ફરી કેમ ચર્ચામાં આવ્યો
ઈરાન પર પ્રતિબંધો, ઊર્જા વેપાર અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી અમેરિકા માટે સંવેદનશીલ વિષય રહ્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સમયમાં ઈરાન સામે કડક નીતિ અપનાવવામાં આવી હતી અને સાથી દેશો પાસેથી પણ સમર્થનની અપેક્ષા રાખવામાં આવી હતી. હવે ફરીથી એ જ મુદ્દો ઉછળતાં ટ્રેડ દબાણની વાતો સામે આવી રહી છે.
75% ટેરિફની વાત ક્યાંથી ઉઠી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેર ભાષણો અને નિવેદનોમાં સંકેત આપ્યો છે કે જે દેશો અમેરિકાની વિદેશ નીતિ સાથે પૂરતું સહયોગ નહીં આપે, તેમના પર વધુ કડક ટ્રેડ પગલાં લેવામાં આવી શકે. આ સંદર્ભમાં 75% ટેરિફનો આંકડો ચર્ચામાં આવ્યો છે. જોકે આ હજી સુધી સત્તાવાર નિર્ણય નથી, પરંતુ એક દબાણની રણનીતિ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
ભારત માટે ટેરિફ વધે તો શું અસર પડશે
જો ભારત પર ઊંચો ટેરિફ લાગુ થાય છે, તો તેનો સીધો પ્રભાવ નિકાસ ક્ષેત્ર પર પડશે. ફાર્મા, ટેક્સટાઇલ, ઓટો પાર્ટ્સ અને આઈટી હાર્ડવેર જેવા ક્ષેત્રોમાં ખર્ચ વધશે અને ભારતીય ઉત્પાદનો અમેરિકામાં મોંઘા બની શકે છે. આ સ્થિતિમાં નિકાસ ઘટી શકે છે અને કંપનીઓના નફા પર અસર પડી શકે છે.
શું આ તાત્કાલિક અમલમાં આવી શકે છે
નિષ્ણાતો માને છે કે આવી ધમકીઓ ઘણીવાર રાજકીય દબાણ બનાવવા માટે હોય છે. કોઈપણ ટેરિફ વધારાનો નિર્ણય એક લાંબી કાનૂની અને નીતિગત પ્રક્રિયા બાદ જ લાગુ થાય છે. એટલે તરત 75% ટેરિફ લાગુ થશે એવી શક્યતા ઓછી માનવામાં આવે છે.
ભારતની કૂટનીતિક સ્થિતિ શું છે
ભારત પરંપરાગત રીતે સંતુલિત વિદેશ નીતિ અપનાવે છે. એક તરફ અમેરિકા સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે, તો બીજી તરફ ઊર્જા સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઈરાન સાથે સંબંધો પણ રાખવામાં આવ્યા છે. આ સંતુલન જાળવવું ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને કોઈ એક ધમકીના આધારે તાત્કાલિક નીતિ બદલાશે તેવી શક્યતા ઓછી છે.
બજારોમાં કેમ દેખાઈ રહી છે ચિંતા
જ્યારે પણ ટેરિફ વધવાની વાત આવે છે, ત્યારે શેરબજારમાં અસ્થિરતા વધે છે. નિકાસ આધારિત કંપનીઓના શેર પર દબાણ આવી શકે છે. રોકાણકારો હાલ પરિસ્થિતિને ધ્યાનથી નિહાળી રહ્યા છે અને સત્તાવાર નિવેદનની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
અગાઉ પણ આવી ધમકીઓ કેટલી અસરકારક રહી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના કાર્યકાળ દરમિયાન પણ અનેક દેશો પર ટેરિફ વધારવાની ધમકીઓ આપવામાં આવી હતી. કેટલાક કિસ્સામાં ટેરિફ લાગુ થયા, તો કેટલાકમાં વાતચીત બાદ મામલો શાંત થયો. એટલે ભૂતકાળના અનુભવ મુજબ દરેક ધમકી અંતિમ નિર્ણય સુધી પહોંચે જ એવું નથી.
Conclusion
હાલ માટે ભારત પર 75% ટેરિફ લાગશે કે નહીં તે માત્ર ચર્ચા અને રાજકીય દબાણના સ્તરે છે. ઈરાન મુદ્દે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકી જરૂર ચિંતાજનક છે, પરંતુ સત્તાવાર નિર્ણય અને અમલ વચ્ચે મોટો અંતર હોય છે. ભારત માટે મહત્વનું છે કે તે પોતાની કૂટનીતિ અને આર્થિક હિતોને સંતુલિત રીતે આગળ વધારતું રહે. આવનારા દિવસોમાં અમેરિકા તરફથી આવતી સત્તાવાર જાહેરાતો પર જ આખી સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.
Disclaimer: આ લેખ જાહેર નિવેદનો અને મીડિયા ચર્ચાઓ પર આધારિત છે. ટેરિફ સંબંધિત કોઈપણ અંતિમ નિર્ણય સત્તાવાર જાહેરાત બાદ જ માન્ય ગણાશે.
