ઘણા લોકો માટે સવાર આનંદ અને ઊર્જાનો સમય હોવો જોઈએ, પરંતુ વાસ્તવમાં ઘણા લોકોને સવારે આંખ ખુલતાની સાથે જ પેટમાં ગેસ, ફૂલાવું, ડકાર, ભારેપણું અથવા અજીબ બેચેની અનુભવાય છે. આવી સ્થિતિમાં ન તો મન પ્રસન્ન રહે છે અને ન તો કામમાં મન લાગે છે. કેટલીક વખત લોકો તરત દવાઓ લેવાનું શરૂ કરી દે છે, પરંતુ વારંવાર દવાઓ પર નિર્ભર રહેવું લાંબા ગાળે યોગ્ય નથી. સારા સમાચાર એ છે કે થોડા સરળ ઘરેલુ ઉપાયો નિયમિત અપનાવવાથી આ સમસ્યામાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે.
સવારે ગેસ થવાનું મુખ્ય કારણ શું છે
સવારે ગેસ થવાનું એકમાત્ર કારણ નથી, પરંતુ અનેક નાની આદતો મળીને આ સમસ્યા ઉભી કરે છે. રાત્રે મોડું ભોજન કરવું, ખૂબ ભારે અથવા તળેલું ખાવું, ભોજન પછી તરત સૂઈ જવું, દિવસ દરમિયાન ઓછું પાણી પીવું અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ ગેસના મુખ્ય કારણો બને છે. આ ઉપરાંત તણાવ અને ચિંતા પણ પાચન પર સીધી અસર કરે છે. જ્યારે રાત્રે પાચન પ્રક્રિયા ધીમી પડે છે, ત્યારે આંતરડામાં ગેસ એકઠો થાય છે અને સવારે તે ફૂલાવા અને બેચેની રૂપે અનુભવાય છે.
પાચન નબળું હોય તો ગેસ કેમ વધે છે
પાચન તંત્ર જો યોગ્ય રીતે કામ ન કરે, તો ખોરાક સંપૂર્ણ રીતે પચતો નથી. અડધો પચેલો ખોરાક આંતરડામાં ગેસ પેદા કરે છે. ખાસ કરીને રાત્રે ખાધેલો ખોરાક જો ભારે હોય, તો તેનું પાચન સવાર સુધી અધૂરું રહે છે. પરિણામે સવારે પેટ ફૂલેલું, કઠણ અને અસ્વસ્થ લાગવા લાગે છે.
સવારે તરત કરવો એવો અસરકારક ઘરેલું નુસ્ખો
સવારે ઊઠતાની સાથે એક ગ્લાસ હળવું ગરમ પાણી લો. તેમાં અડધી ચમચી અજમો અને એક ચપટી જેટલું કાળું મીઠું ઉમેરો. આ પાણી ધીમે ધીમે પીવો. અજમામાં રહેલા કુદરતી તત્ત્વો પાચન એન્ઝાઇમ્સને સક્રિય કરે છે અને ગેસ તોડવામાં મદદ કરે છે. કાળું મીઠું એસિડિટી સંતુલિત રાખે છે અને પેટને તરત હળવું બનાવે છે. આ નુસ્ખો ખૂબ સરળ છે, પરંતુ અસર ખૂબ ઊંડી છે.
આ નુસ્ખો કેમ અસરકારક સાબિત થાય છે
અજમો આયુર્વેદમાં પાચન માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. તે આંતરડાની ગતિ સુધારે છે અને અટકેલો ગેસ બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. ગરમ પાણી સાથે અજમો લેવાથી રાત્રે જમા થયેલી ગેસ ધીમે ધીમે બહાર નીકળે છે. જો આ નુસ્ખો સતત 7 થી 10 દિવસ અપનાવવામાં આવે, તો સવારે થતી ગેસની સમસ્યા ઘણી હદ સુધી ઓછી થઈ જાય છે.
આદુ અને લીંબુનો વિકલ્પ ક્યારે અજમાવવો
જો તમને વારંવાર ગેસ, એસિડિટી અને ડકારની સમસ્યા રહેતી હોય, તો આદુ અને લીંબુનો નુસ્ખો પણ ખૂબ ઉપયોગી છે. સવારે ચા પીતા પહેલાં એક કપ ગરમ પાણીમાં થોડું આદુનું રસ અને થોડા ટીપાં લીંબુના ઉમેરો. આદુ પાચન શક્તિ વધારે છે અને આંતરડાની સોજા ઘટાડે છે, જ્યારે લીંબુ પેટના એસિડનું સંતુલન જાળવે છે. આ નુસ્ખો ખાસ કરીને તણાવને કારણે થતી ગેસની સમસ્યામાં મદદરૂપ થાય છે.
રાત્રે સૂતા પહેલા કઈ આદતો અપનાવવી જોઈએ
સવારે ગેસથી બચવા માટે રાત્રે શું કરો છો તે ખૂબ મહત્વનું છે. સૂતા પહેલા અડધી ચમચી વરિયાળી ચાવવી એક સરળ પરંતુ અસરકારક ઉપાય છે. વરિયાળી પાચનને શાંત રાખે છે અને રાત્રે ગેસ બનવાની પ્રક્રિયા ઘટાડે છે. સાથે સાથે રાત્રે ભોજન ખૂબ ભારે ન રાખવું, તળેલું અને વધારે મસાલેદાર ખોરાક ટાળવો અને ભોજન પછી ઓછામાં ઓછા 10 થી 15 મિનિટ ચાલવું જરૂરી છે.
દિવસભર કઈ બાબતો ધ્યાનમાં રાખશો તો ગેસ ફરી નહીં થાય
દિવસભર પૂરતું પાણી પીવું ગેસની સમસ્યા ઘટાડવામાં મહત્વપૂર્ણ છે. પાણી પાચનને સરળ બનાવે છે અને આંતરડાને સક્રિય રાખે છે. ખાવું હોય ત્યારે ધીમે ખાવો, સારી રીતે ચાવીને ખાવો અને ખાવા સાથે વધુ વાતચીત કરવાનું ટાળો. કાર્બોનેટેડ પીણાં, વધુ ચા-કોફી અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ગેસ વધારતા હોય છે, તેથી તેનો ઉપયોગ મર્યાદિત રાખવો જોઈએ.
ક્યારે ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે
જો ગેસની સમસ્યા લાંબા સમય સુધી ચાલે, દરરોજ દુખાવો થાય, વજન ઘટતું જાય અથવા ઉલટી, કબજિયાત કે ડાયરીયા સાથે ગેસ રહે, તો તેને સામાન્ય સમસ્યા માનીને અવગણવી નહીં. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે, કારણ કે ક્યારેક ગેસ પાછળ કોઈ ગંભીર પાચન સમસ્યા પણ હોઈ શકે છે.
Conclusion
સવારે ગેસ અને પેટ ફૂલવાની સમસ્યા સામાન્ય છે, પરંતુ યોગ્ય આદતો અને ઘરેલુ નુસ્ખાથી તેને સરળતાથી કાબૂમાં લઈ શકાય છે. અજમો અને કાળું મીઠું, આદુ અને લીંબુ, તેમજ વરિયાળી જેવી સરળ વસ્તુઓ નિયમિત રીતે અપનાવશો તો પેટ હળવું રહેશે અને દિવસ ઊર્જાભર્યો શરૂ થશે. દવાઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે કુદરતી ઉપાયો અપનાવશો તો લાંબા ગાળે વધુ સારો ફાયદો મળશે.
Disclaimer: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે. દરેક વ્યક્તિનું શરીર અલગ હોય છે. જો ગેસની સમસ્યા લાંબા સમય સુધી રહે અથવા તીવ્ર દુખાવો થાય તો ડોક્ટર અથવા પાચન નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.