કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારી માત્ર શારીરિક નહીં પરંતુ આર્થિક રીતે પણ પરિવારને તોડી નાખે છે. મોંઘી દવાઓ અને લાંબી સારવારના કારણે લાખો રૂપિયા ખર્ચાઈ જાય છે. હવે કેન્સરના દર્દીઓ માટે એક મોટી રાહતભરી ખબર સામે આવી છે. કોર્ટના એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયથી કેન્સરની કેટલીક દવાઓ 70 ટકા સુધી સસ્તી થઈ શકે છે, જેના કારણે દર્દીઓ અને તેમના પરિવાર પર પડતો આર્થિક ભાર ઘણો ઓછો થઈ શકે છે.
કોર્ટનો નિર્ણય શું છે અને કેમ મહત્વનો છે
તાજેતરમાં Supreme Court of India અને અન્ય ન્યાયિક મંચોએ દવાઓની કિંમત, પેટન્ટ અને જનરિક દવાઓના મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ અભિપ્રાય આપ્યા છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે જીવનરક્ષક દવાઓ સામાન્ય લોકોની પહોંચમાં રહે. ખાસ કરીને કેન્સર જેવી બીમારીમાં જ્યાં દવાઓની કિંમત લાખોમાં હોય છે, ત્યાં આ નિર્ણય ઐતિહાસિક સાબિત થઈ શકે છે.
કેન્સરની દવાઓ એટલી મોંઘી કેમ હોય છે
કેન્સરની ઘણી દવાઓ પર મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓના પેટન્ટ હોય છે. પેટન્ટ હોવાના કારણે અન્ય કંપનીઓ તે જ દવા સસ્તી ભાવે બનાવી શકતી નથી. આ કારણે એક જ દવાની કિંમત મહિનાના દસથી પંદર લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી જાય છે. દર્દીઓને લાંબા સમય સુધી આ દવાઓ લેવી પડે છે, જેના કારણે પરિવાર પર ભારે આર્થિક બોજ પડે છે.
70 ટકા સુધી કિંમત ઘટવાની શક્યતા કેવી રીતે
કોર્ટના નિર્ણય બાદ જો જનરિક દવાઓ બનાવવા અને વેચવાની છૂટ મળે છે, તો બજારમાં સ્પર્ધા વધશે. સ્પર્ધા વધતાં જ દવાઓની કિંમત ઘટે છે. અગાઉ પણ ઘણા કિસ્સામાં જોવામાં આવ્યું છે કે જનરિક દવાઓ બજારમાં આવતાં જ કિંમત 60થી 80 ટકા સુધી ઘટી ગઈ હતી. આ જ મોડેલ કેન્સરની દવાઓ પર લાગુ થાય તો દર્દીઓ લાખો રૂપિયા બચાવી શકે છે.
જનરિક દવાઓ શું છે અને કેટલી અસરકારક છે
જનરિક દવાઓ તે જ સક્રિય ઘટક ધરાવે છે જે બ્રાન્ડેડ દવાઓમાં હોય છે. ગુણવત્તા અને અસરકારકતા મામલે તે પણ સરકાર દ્વારા મંજૂર હોય છે. ઘણા ડોક્ટરો માને છે કે યોગ્ય રીતે બનાવેલી જનરિક દવાઓ બ્રાન્ડેડ દવાઓ જેટલી જ અસરકારક હોય છે, પરંતુ કિંમત ઘણી ઓછી હોય છે.
દર્દીઓ અને પરિવારને સીધો ફાયદો શું મળશે
જો કેન્સરની દવાઓ સસ્તી થાય છે, તો સારવાર સમયસર શરૂ થઈ શકે છે. ઘણી વખત મોંઘી દવાઓના કારણે દર્દી સારવાર અધવચ્ચે છોડી દે છે અથવા મોડું કરે છે. કિંમત ઘટવાથી વધુ દર્દીઓ સંપૂર્ણ સારવાર લઈ શકશે, જે જીવન બચાવવાની શક્યતા વધારશે.
સરકાર અને આરોગ્ય વ્યવસ્થાની ભૂમિકા
કોર્ટના નિર્ણય બાદ સરકાર પર પણ જવાબદારી વધશે કે તે જનરિક દવાઓને પ્રોત્સાહન આપે અને મેડિકલ સ્ટોર સુધી તેની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરે. જો સરકારી હોસ્પિટલોમાં સસ્તી કેન્સરની દવાઓ ઉપલબ્ધ થાય, તો ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગ માટે આ સૌથી મોટી રાહત સાબિત થઈ શકે છે.
શું તમામ કેન્સરની દવાઓ સસ્તી થશે
આ નિર્ણયથી તમામ દવાઓ એકસાથે સસ્તી થશે એવું નથી, પરંતુ મહત્વપૂર્ણ અને વધુ ઉપયોગમાં આવતી કેટલીક દવાઓ પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે. સમય જતાં વધુ દવાઓ જનરિક રૂપે ઉપલબ્ધ થવાની શક્યતા છે, જે લાંબા ગાળે કેન્સરની સારવારને વધુ સસ્તી બનાવી શકે છે.
દર્દીઓએ શું ધ્યાનમાં રાખવું
દર્દીઓએ ડોક્ટરની સલાહ વગર દવા બદલવી જોઈએ નહીં. જો જનરિક વિકલ્પ ઉપલબ્ધ હોય, તો ડોક્ટર સાથે ચર્ચા કરીને તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. સસ્તી દવા લેતી વખતે તેની ગુણવત્તા અને મંજૂરી અંગે ખાતરી કરવી ખૂબ જરૂરી છે.
Conclusion
કોર્ટના આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયથી કેન્સરની દવાઓ સસ્તી થવાની આશા જગી છે. જો જનરિક દવાઓને વ્યાપક મંજૂરી અને પ્રોત્સાહન મળે છે, તો કેન્સરની સારવાર હવે માત્ર અમીર લોકો સુધી સીમિત નહીં રહે. લાખો રૂપિયાની બચત સાથે અનેક જીવ બચી શકે છે, જે આ નિર્ણયની સૌથી મોટી સફળતા ગણાશે.
Disclaimer: આ લેખ સામાન્ય માહિતી અને ન્યાયિક ચર્ચાઓ પર આધારિત છે. દવાઓની કિંમત અને ઉપલબ્ધતા અંગે અંતિમ નિર્ણય સરકાર અને નિયમનકારી સંસ્થાઓ દ્વારા લેવામાં આવશે. સારવાર સંબંધિત કોઈપણ નિર્ણય ડોક્ટરની સલાહ બાદ જ લેવો જરૂરી છે.