દૈનિક જીવનમાં સૌથી વધુ વપરાતી ચીજોમાંથી એક સિંગતેલ હવે સામાન્ય લોકો માટે મોટી ચિંતા બની ગયું છે. છેલ્લા થોડા દિવસોમાં સિંગતેલના ભાવમાં એકસાથે રૂ.40 સુધીનો વધારો નોંધાયો છે, જેના કારણે ઘરેલુ બજેટ સંપૂર્ણ રીતે ખોરવાઈ ગયું છે. શાકભાજી, દાળ અને ગેસના વધતા ભાવ વચ્ચે હવે રસોઈ તેલ પણ મોંઘું બનતાં મોંઘવારીનો ભાર વધુ વધ્યો છે. મધ્યમ અને નીચી આવક ધરાવતા પરિવારો માટે આ વધારો સીધો આર્થિક ઝટકો સાબિત થઈ રહ્યો છે.
સિંગતેલના ભાવમાં અચાનક ₹40 વધારો કેમ થયો
સિંગતેલના ભાવમાં આવેલા આ તેજ વધારાના પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર માનવામાં આવે છે. સૌથી મોટું કારણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાદ્ય તેલના ભાવમાં થયેલો વધારો છે. ભારત ખાદ્ય તેલ માટે મોટા પ્રમાણમાં આયાત પર આધાર રાખે છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ભાવમાં થતો નાનો ફેરફાર પણ સ્થાનિક બજારમાં મોટો અસર કરે છે. સાથે સાથે શિપિંગ ખર્ચ, રૂપિયાની નબળી સ્થિતિ અને આયાત ખર્ચમાં વધારો પણ ભાવ વધારવામાં ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની અસર કેટલી છે
વિશ્વ બજારમાં પામ ઓઈલ, સોયાબીન ઓઈલ અને અન્ય ખાદ્ય તેલના ભાવ વધતા સિંગતેલ પર તેની સીધી અસર પડે છે. આયાત આધારિત સપ્લાય મોંઘી થતાં સ્થાનિક વેપારીઓ પણ ભાવ વધારવા મજબૂર બને છે. આ સ્થિતિમાં ગ્રાહક પાસે વિકલ્પ બહુ ઓછા રહે છે અને મોંઘવારીનો માર સહન કરવો પડે છે.
સ્થાનિક માંગ અને સપ્લાયનું ગણિત
હાલ તહેવારો અને લગ્નની સિઝન નજીક હોવાથી ખાદ્ય તેલની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. માંગ વધે અને સપ્લાય મર્યાદિત રહે ત્યારે ભાવમાં તેજી આવવી સ્વાભાવિક છે. કેટલીક જગ્યાએ જથ્થાબંધ વેપારીઓ દ્વારા સ્ટોક રાખવામાં આવતા ભાવ પર વધુ દબાણ આવ્યું હોવાનું પણ ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
સરકારની ભૂમિકા અને શક્ય પગલાં
ખાદ્ય વસ્તુઓના ભાવ નિયંત્રણ માટે સરકાર પાસે કેટલાક વિકલ્પો હોય છે. આયાત શુલ્કમાં ફેરફાર, સ્ટોક મર્યાદા લાગુ કરવી અથવા બજારમાં વધારાનો જથ્થો છોડવો જેવા પગલાં લેવામાં આવી શકે છે. Ministry of Consumer Affairs, Food and Public Distribution દ્વારા ભાવ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે, પરંતુ હાલ સુધી સિંગતેલના ભાવમાં ઘટાડા અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત સામે આવી નથી.
આગળ ભાવ ઘટશે કે વધુ વધશે
બજાર નિષ્ણાતોના મતે જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાદ્ય તેલના ભાવ સ્થિર થાય અને આયાત ખર્ચમાં રાહત મળે તો આગામી અઠવાડિયામાં ભાવમાં થોડો ઘટાડો શક્ય છે. પરંતુ જો વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ યથાવત રહે છે, તો સિંગતેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. એટલે હાલ તરત રાહત મળવાની આશા ઓછી દેખાઈ રહી છે.
ઘરેલુ બજેટ પર કેવી અસર પડશે
સિંગતેલ મોંઘું થતાં રસોઈ ખર્ચ સીધો વધે છે. મોટા પરિવારો માટે માસિક બજેટમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાનો છે. હોટેલ, ઢાબા અને ખાણીપીણી સાથે જોડાયેલા વ્યવસાયો પર પણ તેની અસર પડશે, જેનો ભાર અંતે ગ્રાહકો પર જ આવે છે. એટલે કે સિંગતેલના ભાવમાં વધારો સમગ્ર બજારમાં મોંઘવારીને વધુ વેગ આપી શકે છે.
સામાન્ય લોકો શું કરી શકે
આ પરિસ્થિતિમાં સામાન્ય લોકોએ ખર્ચ સંભાળવાની જરૂર છે. તેલનો ઉપયોગ મર્યાદિત રાખવો, અલગ અલગ બ્રાન્ડના ભાવની તુલના કરવી અને શક્ય હોય ત્યાં વિકલ્પ રૂપે અન્ય ખાદ્ય તેલનો વિચાર કરવો થોડી રાહત આપી શકે છે. જોકે લાંબા ગાળે ભાવ નિયંત્રણ સરકાર અને બજાર પરિસ્થિતિ પર જ આધાર રાખે છે.
Conclusion
સિંગતેલના ભાવમાં એકસાથે રૂ.40નો વધારો ઘરેલુ બજેટ માટે મોટો ઝટકો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર, આયાત ખર્ચ અને સ્થાનિક માંગના કારણે આ સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. નજીકના ભવિષ્યમાં ભાવ ઘટશે કે નહીં તે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ પર નિર્ભર છે. ત્યાં સુધી સામાન્ય લોકોને મોંઘવારી સામે વધુ સાવધાનીપૂર્વક પોતાનું બજેટ સંભાળવું પડશે.
Disclaimer: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી બજાર અહેવાલો અને સામાન્ય વિશ્લેષણ પર આધારિત છે. ભાવ પ્રદેશ અને સમય અનુસાર બદલાઈ શકે છે.
